Nine Men's Morris

Chín quân, hai mươi bốn điểm

Mỗi người chơi có chín quân. Bàn cờ là ba hình vuông lồng nhau nối bằng các đường ngắn. Tổng cộng hai mươi bốn giao điểm.

Giai đoạn một ── đặt quân

Lần lượt, mỗi người đặt một quân lên một điểm trống bất kỳ. Khi cả hai đã đặt đủ chín quân, giai đoạn đặt quân kết thúc.

Ba quân thẳng hàng là 'cối xay'

Ba quân của bạn trên cùng một đường thẳng tạo thành một 'cối xay'. Mỗi lần bạn tạo ra cối xay mới, bạn nhấc một quân của đối thủ khỏi bàn.

Chọn quân nào để nhấc

Khi tạo cối xay, bạn không phải nhấc đại một quân địch. Chọn quân khiến đối thủ đau nhất ── thường là quân sắp khép cối xay của họ, hoặc sắp trượt vào một điểm then chốt.

Giai đoạn hai ── trượt

Khi cả hai đã đặt đủ chín quân, không còn thêm quân mới. Mỗi lượt, bạn trượt một quân của mình theo một đường tới điểm láng giềng còn trống.

Hai cách để thắng

Bạn thắng khi đối thủ chỉ còn hai quân ── họ không thể tạo cối xay nữa. Hoặc khi họ không còn nước đi hợp lệ nào.

Ai Cập, năm 1400 TCN

Trên những phiến đá lợp mái đền Seti I ở Qurna, một người thợ đã khắc lên đá một bàn cờ — ba hình vuông lồng nhau, nối bằng các đường thẳng.

Ông chơi trong khi những thợ đá của pharaoh làm việc bên trên đầu mình. Ông đã chết ba nghìn năm rồi. Bàn cờ vẫn còn đó.

La Mã, năm 100 CN

Mười lăm thế kỷ sau, những người lính La Mã khắc đúng bàn cờ ấy lên bậc đá cẩm thạch của Quảng trường.

Họ chơi trong khi chờ lệnh, chờ nghi lễ, chờ bước đi chậm chạp của đế chế. Những bàn cờ vẫn còn nhìn thấy — trên những phiến đá mà Caesar từng dạo qua.

Và khắp nơi khác

Những người Viking khắc nó lên ván thuyền dài của họ. Các tu sĩ trung cổ khắc nó vào những băng ghế gỗ trong nhà thờ, trong khi những bài giảng cứ rì rầm trên đầu họ.

Lính ở Sri Lanka. Thương nhân ở Mali. Người chăn cừu trên dãy Alps. Cùng một bàn cờ ấy — trên đá, trên gỗ, trên đất — bất cứ đâu có người thừa thời gian và một que để khắc.

Vì sao lại là trò chơi này?

Người Ai Cập, người La Mã, người Viking, vị tu sĩ — chẳng ai trong họ biết đến những người còn lại.

Vậy mà tất cả họ đều khắc cùng chín điểm ấy, cùng cái "ba-một-hàng" ấy, cùng một hoạ tiết đơn sơ và đẹp ấy. Có điều gì đó trong bàn cờ này thật vừa với tâm trí con người. Điều gì đó cứ tự nó hiện ra ở bất cứ đâu có người tụ lại và chờ đợi.

Có thể không phải nền văn minh đã sinh ra trò chơi này. Có thể chính trò chơi đã tự sinh ra mình, hết lần này đến lần khác, ở mỗi thế kỷ, ở mỗi vùng đất.

Ba quân thẳng hàng. Ba nghìn năm.

Bạn không cần biết lịch sử của nó. Cũng không cần biết luật chơi.

Bạn chỉ cần một ai đó bên kia bàn, và vài phút trống. Đúng những phút mà người Ai Cập từng có. Đúng những phút mà người La Mã từng có. Đúng những phút mà vị tu sĩ từng có.

Ba quân thẳng hàng. Toàn bộ trò chơi là vậy.