Bagh Chal

Hai phe, hai nhiệm vụ

Bốn con hổ ở bốn góc. Hai mươi con dê chờ vào sân. Hổ muốn ăn; dê muốn bao vây.

Dê vào sân từng con một

Dê đi trước. Trong hai mươi lượt đầu, bạn chỉ việc đặt một quân dê mới vào một giao điểm trống bất kỳ.

Đừng đặt dê ngay cạnh một con hổ đang đói

Hổ ăn bằng cách nhảy qua một con dê và đáp xuống điểm trống ngay phía sau nó. Một con dê đứng một mình bên cạnh hổ, phía sau trống — đến lượt sau là mất.

Phòng thủ rất đơn giản: đặt dê mới sao cho điểm phía sau nó đã có quân, hoặc đặt sát một con dê khác. Hai con dê kề bên nhau đã là nửa bức tường — và dê thắng nhờ những bức tường.

Hổ trượt từng bước một

Đến lượt mình, hổ trượt theo một đường tới giao điểm trống kề bên.

Hổ ăn bằng cách nhảy

Nếu một con dê đứng ngay cạnh hổ, và điểm ngay sau con dê là trống, hổ có thể nhảy qua nó — và ăn nó.

Nhưng chỉ trên những đường thực sự có

Hổ cũng có thể nhảy chéo — nhưng chỉ giữa các điểm có dấu X, nơi các đường chéo trên bàn thực sự được kẻ. Từ một điểm cạnh không có X, hổ không có đường chéo nào — chỉ trên/dưới/trái/phải.

Hai cách để thắng

Hổ thắng khi đã ăn đủ năm con dê. Dê thắng khi mọi con hổ đều bị bịt kín — không trượt, không nhảy. Dê mất từng con; hổ mất từng ô đất.

Đó là lý do bước đặt quân đầu trận quan trọng đến vậy. Những con dê đầu tiên không đang chiến đấu — chúng đang dựng những bức tường mà hai mươi lượt sau sẽ khiến mọi con hổ không còn chỗ đi.

Một truyền thuyết xưa từ Lanka

Rất lâu trước khi hổ và dê xuất hiện trên bất kỳ một bàn cờ gỗ nào, hoàng hậu Mandodari đã ngồi một mình trong cung điện của mình ở Lanka. Chồng bà, vua Ravana, cai trị một đế chế sắp tự huỷ hoại chính mình. Bà đã từng cảnh báo. Ông chẳng chịu nghe.

Vì thế Mandodari nghĩ ra một trò chơi. Bốn con hổ, hai mươi con dê. Kẻ đi săn, và kẻ bị săn. Bà tự chơi cả hai bên — để trí khôn của mình không bao giờ ngủ quên, ngay cả khi chẳng còn ai chịu lắng nghe.

Dù truyền thuyết là thật hay không, trò chơi vẫn lên đường. Từ Lanka, băng qua Ấn Độ, lên đến dãy Himalaya. Khi nó đến các ngôi làng Newar ở Nepal, nó đã có một cái tên mới: Bagh Chal — "Nước đi của hổ".

Năm đường cắt nhau với năm

Bàn cờ rất giản đơn. Năm đường nhân năm đường, cộng thêm các đường chéo. Hai mươi lăm điểm xuất hiện ở chỗ chúng cắt nhau.

Bốn con hổ — những tượng nhỏ bằng đồng thau, nét mặt dữ tợn, thường được đúc tay theo truyền thống kim hoàn của người Newar — ngồi ở bốn góc. Hai mươi con dê — chỉ là những viên đá hay viên tròn nhỏ — chờ bên cạnh bàn cờ, sẵn sàng được đặt từng con một lên các điểm.

Không xúc xắc. Không bài úp. Mọi thứ đều phơi bày. Mọi thứ đều có nghĩa.

Điều kẻ mạnh lãng quên

Con hổ rất mạnh. Nó nhảy qua một con dê và xơi gọn. Một con hổ duy nhất có thể nuốt chửng cả đàn, từng con một. Sức mạnh ấy là thật.

Nhưng dê có thứ mà hổ không có. Chúng có số đông. Và chúng có một thứ vũ khí lặng lẽ hơn — sự đứng yên. Một con dê chặn đường hổ không cần phải đánh. Nó chỉ cần đứng đó. Nếu đủ nhiều con dê đứng đúng chỗ, hổ không thể nhảy, không thể đi, không thể ăn.

Một con hổ không thể nhúc nhích là một con hổ đã thua. Đây không phải câu chuyện về ai mạnh hơn. Đây là câu chuyện về điều mà sức mạnh hay quên.

Điều ông nội dạy

Trên cao trong thung lũng Kathmandu, một người ông ngồi cùng cháu trai trên hiên gỗ. Giữa hai ông cháu là bàn Bagh Chal bằng đồng thau. Cậu bé tám hay chín tuổi. Cậu chọn bên hổ — vì cậu thích những chiếc nanh của chúng.

Người ông cầm bên dê. Đôi khi ông đi dở, để cháu thắng. Đôi khi ông đi giỏi, để chỉ cho cháu điều cậu còn bỏ sót — rằng dê không hề yếu. Dê biết nghĩ trước. Dê tin tưởng những con dê khác. Dê học sự nhẫn nại của cả đàn.

Đó cũng là những điều một người chăn cừu cần biết. Ván cờ này là một buổi tập dượt — để giữ đàn gia súc an toàn, để sống ở những vùng núi nơi hổ thật vẫn còn lảng vảng.

Đôi khi đàn dê thắng

Bạn không cần là người chăn cừu. Bạn không cần sống ở vùng đất hổ vẫn còn đi lại. Bạn cũng không cần biết trí khôn của một hoàng hậu già ở Lanka.

Bạn chỉ cần chọn một bên — bốn kẻ mạnh ít ỏi, hay hai mươi kẻ kiên nhẫn đông đảo — và nhớ rằng ván cờ không hỏi bên nào tốt hơn. Nó hỏi bạn hiểu bên nào hơn.

Nào, đi nước của bạn đi.